Jakie formaty papieru są najczęściej używane w drukarni do druku

Drukowany asortyment

W poligrafii oprócz formatów handlowych papieru mamy jeszcze dwa pojęcia odnośnie formatu papieru: format brutto i format netto. Te formaty są często mylone co stanowi źródło wielu błędów i nieporozumień. Poniżej przedstawiamy objaśnienie dotyczące tych formatów:

FORMAT BRUTTO jest to format arkusza przed przycięciem do wymiaru końcowego. Na format ten składają się:
a) format netto arkusza
b) dołączone spady
c) skala densytometryczna, pasery drukarskie, znaczniki cięcia, znaczniki falcowania, znaczniki do innych operacji technologicznych
d) przestrzeń w której łapki maszyny trzymają papier – na naszych maszynach jest to 11mm po dłuższym boku arkusza

FORMAT NETTO – format po obcięciu, jest to rozmiar gotowego produktu poligraficznego (np. plakatu, czasopisma, książki). Pod pojęciem wyrobu gotowego rozumie się wyrób po obcięciu elementów wymienionych w pkt. 1 ust. b – d, co jest jedną z ostatnich czynności w introligatorni.

Ponieważ jesteśmy drukarnią to chcemy podać wymiary papieru w oparciu o formaty jakie są dostępne u renomowanych dystrybutorów w Polsce. Nasza maszyna ROLAND drukuje w formacie powiększonym czyli B-2++, a maksymalny format papieru jakiego można użyć to 745 x 560 mm. Zaznaczamy, ze taki format jest dostępny jedynie na specjalne zamówienie, dlatego poniżej podajemy formaty jakie są dostępne w hurtowniach, choć formaty dodatkowe są nie zawsze dostępne w pełnym asortymencie i odpowiedniej ilości.

Handlowe formaty papieru do druku dostępne w hurtowniach

Rodzaj formatuSymbolWymiar arkusza [ mm]
Format podstawowyA-1 (RA-1)610 x 860
Format podstawowyB-1700 x 1000
Format podstawowyC-1630 x 880
Format podstawowyA-1+640 x 920
Format dodatkowySRA-1640 x 900
Format dodatkowyB-1+720 x 1020

Powyżej przedstawiliśmy tabelę handlowych formatów papieru, a jaki rzeczywisty format jest do dyspozycji klienta?

Zakładamy, że pole zadruku odsuwamy po 0,5 mm od góry arkusza i po tyle samo po bokach arkusza i liczymy:
a) odejmujemy od dołu arkusza (po dłuższym boku) 11,0 mm na łapki
b) odejmujemy od góry arkusza 5,5 mm na kostki i skalę densytometryczną
c) to nam daje: 0,5 + 11,0 + 5,5 = 17 mm i tyle odejmujemy z mniejszego wymiaru czyli po wysokości arkusza
d) odejmujemy po bokach po 7 mm na pasery drukarskie + 2 x 0,5 mm na marginesy to nam daje łącznie czyli 15 mm – które odejmujemy od większego wymiaru, a więc po szerokości arkusza.

Po powyższych odliczeniach dostaliśmy faktyczny format zadruku. W tym formacie musi się zmieścić praca w wymiarze końcowym czyli format netto + spady + znaczniki cięcia, znaczniki falcowania i znaczniki dla innych operacji technologicznych. Na koniec pozostało nam wyliczyć format netto prostej pracy np. plakatu. Ponieważ znaczniki cięcia i spady mieszczą się w wymiarze paserów z tego wymiaru nic nie musimy odejmować. Odejmujemy jedynie po 6,5 mm od góry i dołu arkusza na znaczniki i spady to nam daje łącznie 13 mm. A oto tabelka przedstawiająca bardziej obrazowo powyższe wyliczenia

 Wszystkie wymiary podawane są w mm
Rodzaj formatu papieruSymbolWymiary arkusza gotowego do zadrukuWymiary zadruku brutto – ze spadamiWymiary arkusza netto – po obcięciu
PodstawowyA-2 (RA-2)430 x 610413 x 595400 x 595
PodstawowyB-2500 x 700483 x 685470 x 685
PodstawowyC-2440 x 630423 x 615410 x 615
PodstawowyA-2+460 x 640443 x 625430 x 625
DodatkowySRA-2450 x 640433 x 625420 x 625
DodatkowyB-2+510 x 720493 x 705480 x 705

I oto rysunek poglądowy typografii arkusza drukarskiego – format netto przykładowego plakatu został oznaczony zielonym kolorem. Jeżeli ktoś dociekliwy będzie się zastanawiał do czego służą dodatkowe znaczniki i czy to nie jest nasz błąd to wyjaśniam: są to znaczniki falcowania bo plakat był falcowany na dwa łamy i dodawany do czasopisma jako wrzutka.

arkusz drukarski

Na koniec musimy zaznaczyć, że te wyliczenia dotyczyły prostej pracy jaką jest plakat, czyli jeden użytek na arkuszu. Jeżeli bedziemy drukować ulotki np.: w formacie A-5 i te ulotki będą miały kolor „spadowy” to siłą rzeczy pomiędzy poszczególnymi użytkami należy dodać wycinki. Ponieważ na arkuszu drukarskim znajdzie się 8 użytków formatu A-5 to podane wymiary rzecz jasna ulegną zmienie.